Ma multivitamini ndi zakudya zowonjezera zomwe zimapangidwa makamaka kwa ziweto zazikulu (monga ng'ombe ndi nkhosa). Ali ndi zizindikiro zosiyanasiyana, zoyenera kuchiza matenda osiyanasiyana omwe amayamba chifukwa cha kusowa kwa mavitamini, kuphatikizapo khungu la usiku, matenda obereka, ma rickets, matenda a minofu yoyera, kuchepa kwa magazi m'thupi, ndi matenda a ziboda. Pakadali pano, amatha kupereka chithandizo cha zakudya panthawi yamavuto a ziweto (monga mayendedwe, kutentha kwambiri, ndi matenda) ndikuwonjezera kukana kwa thupi. Ponena za mphamvu ya mankhwala, amaphatikiza mavitamini osungunuka mafuta (A, D, E, K, ndi zina) ndi mavitamini osungunuka m'madzi (B complex, C, ndi zina). Zigawo zonse zimagwira ntchito mogwirizana, zomwe zimathandiza kuti thupi la nyama liziyamwa mwachangu komanso kugwiritsidwa ntchito, zomwe zimapangitsa kuti pakhale zotsatira zowonjezera zakudya komanso kuwongolera kagayidwe kachakudya.
- Kusowa kwa mavitamini osungunuka ndi mafuta: Kusowa kwa Vitamini A kumayambitsa khungu la usiku (ndi kuchuluka kwa 12%) ndi mavuto obereka (kuchepa kwa 18% kwa mimba); kusakwanira kwa vitamini D kumabweretsa ziphuphu m'zinyama zazing'ono (kuwonjezeka kwa 25% kwa chiopsezo choyambitsa matendawa); kusowa kwa vitamini E kumayambitsa matenda a minofu yoyera (kuwonjezeka kwa 40% kwa kufa kwa ana a ng'ombe).
- Kusowa kwa mavitamini osungunuka m'madzi: Kusowa kwa Vitamini B12 kumabweretsa kuchepa kwa magazi m'thupi (komwe kumabweretsa pafupifupi 8% ya anthu); kusowa kwa biotin kumawonjezera kuchuluka kwa matenda a ziboda m'ng'ombe za mkaka ndi 30%; kusowa kwa vitamini C kumawonjezera matenda opatsirana m'mapapo panthawi yamavuto (kuwonjezeka kwa chiopsezo cha 30%).
- Kukonza zofooka: Pambuyo pa milungu 1-2 yopatsa chithandizo, kuchuluka kwa zizindikiro za maso zomwe zimayambitsidwa ndi kusowa kwa vitamini A kumachepa kufika pa 90%, ndipo kuchuluka kwa kuchira kwa kuchepa kwa magazi m'thupi komwe kumabwera chifukwa cha kusowa kwa vitamini B12 kumaposa 85%.
- Kuonjezera mphamvu ya kupanga: Kuwonjezera mavitamini A ndi E panthawi yobereketsa kungawonjezere kuchuluka kwa mimba ndi 15-20%; kuwonjezera biotin ku ng'ombe za mkaka kumachepetsa matenda a ziboda ndi 40% ndikuwonjezera kupanga mkaka ndi 5-8% (deta yochokera ku Journal of Animal Science, 2023).
- Kulimbitsa kukana kupsinjika: Kuonjezera nthawi yopsinjika kungachepetse kuchuluka kwa matenda ndi 30% ndikufupikitsa nthawi yochira ndi 20% (kafukufuku wa OIE 2023).
- Kusinthasintha kwamphamvu: Yopangidwa malinga ndi zosowa za zakudya za mitundu yosiyanasiyana, imatha kukwaniritsa molondola zofunikira zowonjezera mavitamini za ziweto zazikulu pazigawo zosiyanasiyana za kukula.
- Kuchita bwino kwambiri komanso chitetezo: Yopangidwa pogwiritsa ntchito ukadaulo wapamwamba, imakhala yoyera kwambiri komanso imapezeka mosavuta kuposa 90%. Ikagwiritsidwa ntchito molingana ndi mlingo, palibe chiopsezo cha poizoni. Kutsimikizira kwachipatala kukuwonetsa kuti imatha kuchepetsa ndalama zogulira ziweto ndi 12-18% (deta kuchokera ku Veterinary Record).
- Yosavuta komanso yothandiza: Imapezeka m'mitundu yonse yamadzimadzi ndi yolimba. Madziwo amatha kusakanizidwa mwachindunji ndi madzi akumwa, ndipo yolimba imatha kusakanizidwa ndi chakudya, chomwe ndi choyenera kugwiritsidwa ntchito pagulu lalikulu ndipo chingachepetse ndalama zogwirira ntchito.
Nthawi yotumizira: Julayi-09-2025 | Mawonedwe 1
